Yedeği olmayan şirket neredeyse kalmadı. Ama sahada en sık duyduğumuz cümle şu: "Yedeğimiz vardı ama..." Yedek aynı sunucudaydı ve fidye yazılımı onu da şifreledi. Ya da yedek işi aylardır hata veriyordu ve kimse fark etmedi. Ya da yedek vardı ama geri yüklemek üç gün sürdü.
3-2-1 kuralı, bu senaryoların çoğunu önleyen basit bir çerçevedir.
3-2-1 kuralı nedir?
- 3 kopya: Verinizin biri canlı, ikisi yedek olmak üzere en az üç kopyası olmalı.
- 2 farklı ortam: Yedekler en az iki farklı türde ortamda durmalı. Örneğin bir NAS cihazı ve bulut.
- 1 kopya şirket dışında: Kopyalardan biri fiziksel olarak başka bir yerde olmalı. Yangın, su baskını ya da hırsızlıkta tüm kopyalar aynı anda gitmesin.
Fidye yazılımı çağında bir adım daha: değiştirilemez yedek
Bugünkü fidye yazılımı saldırıları önce yedekleri arar. Ağdan erişilebilen her yedek risk altındadır. Bu yüzden kurala sıklıkla bir "1" daha ekleniyor: kopyalardan biri değiştirilemez (immutable) ya da ağdan tamamen ayrılmış olmalı. Değiştirilemez yedek, belirlenen süre dolmadan kimsenin, yönetici hesabının bile silemediği ya da değiştiremediği bir alandır.
Şirketlerde en sık gördüğümüz hatalar
- Senkronizasyonu yedek sanmak. OneDrive, Google Drive ya da Dropbox senkronizasyonu yedek değildir. Silinen ya da şifrelenen dosya, senkronize olarak her yerde silinir ya da şifrelenir.
- Yedeği aynı sunucuda tutmak. Sunucunun ikinci diskine alınan yedek, sunucuyla birlikte gider.
- Hiç geri yükleme denememek. Yedek yazılımının "başarılı" demesi, yedeğin çalıştığı anlamına gelmez.
- Microsoft 365'i unutmak. Microsoft altyapıyı korur, ama sizin silinen ya da şifrelenen verinizin sorumluluğu sizdedir.
- Kimsenin takip etmemesi. Yedek raporu bir e-posta kutusuna düşer ve kimse okumaz.
Geri dönüş testi neden şart?
Yedeklemenin asıl amacı geri dönebilmektir. Bu yüzden belirli aralıklarla örnek bir klasörü, bir veritabanını ya da tüm bir sanal sunucuyu yedekten geri yükleyip çalıştığını görmek gerekir. Bu testler iki soruya cevap verir: Yedek çalışıyor mu? Ve tüm sistemin geri dönmesi kaç saat sürüyor?
İkinci soru genelde atlanır ama çok önemlidir. Şirket yönetimi, en kötü günde işin kaç saat duracağını önceden bilmelidir.
Küçük bir şirket için örnek düzen
- Sunucu ve önemli bilgisayarların her gece yerel bir NAS cihazına yedeklenmesi (hızlı geri dönüş için)
- NAS'taki yedeğin bulutta değiştirilemez bir alana kopyalanması (felaket ve fidye yazılımı için)
- Microsoft 365 ya da Google Workspace için ayrı bir bulut yedek
- Her ay en az bir geri yükleme testi ve sonucunun kayda geçmesi
Bu düzen, çoğu KOBİ'nin bütçesine sığar ve en yaygın felaket senaryolarını karşılar.
Kısaca
İyi bir yedek; birden fazla kopyası olan, en az biri şirket dışında ve değiştirilemez olan, düzenli olarak test edilen yedektir. Yedek düzeninizden emin değilseniz, yedekleme ve felaket kurtarma hizmetimizle mevcut durumu değerlendirebilir, sistem bakım anlaşması kapsamında testleri düzenli hale getirebiliriz.
Bu konuda destek almak ister misiniz? Teklif isteyin ya da kısa bir toplantı planlayın.